دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

مار و عقرب

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۸/۱ | 

برنامه پیشگیری از گزش جانوران زهری


گزش عقرب:

از معضلات بهداشتی درمانی بسیاری از مناطق دنیا است.مسمومیت با سم عقرب یکی از فوریت های پزشکی تهدید کننده ، به ویژه در کودکان کمتر از 6 سال است.
اما مرگ و میر عقرب گزیده در سن های بالاتر هم مشاهده شده است. سالیانه حدود 5000 نفر در دنیا در اثر نیش و تزریق سم بیش از 25 نوع عقرب خطرناک فوت می کنند.
با توجه به اینکه تمام عقرب ها سمی نیستند ، ولی وحشت از آنها باعث می شود که درمان های اضافی برای آسیب دیده انجام شود.به همین دلیل ، لازم است درباره ی انواع عقرب و ویژگی های آنها مختصری نوشته شود.
عقرب ها بندپایان خطرناکی هستند که از اواخر دوره ی سیلورین یعنی ،حدود 330 میلیون سال پیش می زیسته اند.
طول عمر عقرب ها زیاد است، به همین علت ، مطالعات جامع کمی درباره ی نحوه ی زندگی آنها ، از بدو تولد تا موقع مرگ ، انجام شده است ، مطالعات آزمایشگاهی متعددی درباره ی این جانوران انجام شده است ، ولی به علت تفاوت شرایط محیط زندگی و آب و هوا ، نمی توان این مطالعات را با زندگی طبیعی آنها مقایسه نمود.
به طور کل ،گونه های مختلف عقرب ها در محیط های زندگی متنوع و مخصوص و معمولا خارج از خانه ها زندگی می کنند.
عقرب ها گوشتخوار هستند و از حشره ها ، کرم ها ، بندپایان ، مامولک ها و حتی نوزاد موش ها تغذیه می کنند.آن ها جانورانی هستند که در شب فعالیت می کنند و با تاریک شدن هوا از پناهگاه ها خارج می شوند و به جستجوی طعمه و شکار می روند.با توجه به نحوه ی شکار و تغذیه ی عقرب ها ،درباره ی شکل ظاهری و ساختمان بدن آنها توضیح مختصری داده می شود.
 
گزش مار:
 
گزش مارهای سمی بدون تردید از مهمترین عوامل بروز آسیب ها و  مرگ ومیر در بین حوادث ناشی از گزش جانوران زهردار در بسیاری از مناطق جهان ازجمله ایران است. با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی و وجود گونه های شناخته شده مارهای سمی در ایران، هر ساله شاهد بروز آسیب های ناشی از مارگزیدگی در مناطق مختلف کشور هستیم. با توجه به تنوع علائم و نشانه های بالینی و پیچیدگی تشخیص و درمان مارگزیدگی، بازآموزی کارکنان بهداشت و درمان درزمینۀ مهارت ها و دانش برگرفته از یافته های نوین بهداشت و درمان ضروری  به نظر می رسد .
درمان مارگزیدگی مانند بسیاری از بیماریها با  اختلاف نظرهای متعددی همراه است؛ ازاین رو، مستلزم کسب دانش و آگاهی از ی افتههای جدید و به کارگیری آنها با توجه به شرایط هر بیمار است. در ایران، هزینۀ بالایی برای تهیۀ سرم ضد زهر مار صرف  میشود و استفاده از این سرم در درمان آسیب دیدگان جایگاه مهمی دارد؛ بنابراین ،لزوم توجه هرچه بیشتر به تجویز منطقی این داروی حیاتی در بیماران،  علاوه بر کاهش هزینه ها، موجب کاهش بروز عوارض جانبی در بیماران نیز  میگردد.
وضعیت جغرافیایی و آب وهوایی ایران باعث شده است تا تنوع فراوانی در گونه های مارها  بهوجود آید. در ایران، راستۀ مارها ،7 خانواده و درمجموع ،72 گونه)36 گونه خشک زی و 9 گونه دریایی در آب های جنوب کشور( را شامل می شوند .به طور کلی، مارهای ایران به 3 گروه غیرسمی، نیمه سمی و سمی تقسیم می شوند که تاکنون 36 گونه غیرسمی ،8 گونه نیمه سمی و 25 گونه سمی و همچنین ،10 گونه مار سمی دریایی در خلیج فارس و دریای عمان شناسایی شده اند.
مارهایی که در بخش وسیعی از ایران یافت  میشوند از گونه های بیابان زی هستند.  از میان این  گونه ها می توان به گرزه مار،  مار جعفری،  مار شاخ دار ،کفچه مار ،یله مار، تیرمار، طلحه مار، آلوسر، افعی پلنگی، کورمار، مار درفشی ،شترمار و کوتوله مار  اشارهکرد. این نکته را باید مدنظر داشت که در نواحی خشک و بیابانی ایران، تعداد  گونهها خیلی محدود است. درواقع، فقط 5 گونه از مارهای سمی و 14 گونه از مارهای غیرسمی که در ایران زادوولدمی کنند، مختص نواحی  گرم و خشک هستند. باوجود این، ایران نسبت به مساحتش زیستگاه هایفراوان و شایان توجهی برای مارها دارد. این تنوع قابل توجه در گونه های مار  به علت وضعیت خاص جغرافیایی ایران است. شاید بتوان گفت که مارهای ایران در اصل به مناطق جغرافیایی دیگر تعلق داشته و در آن مناطق، تکامل یافته اند و سپس، به  قسمتهایی از ایران  کوچکرده اند که شرایط مناسب تری برای زیست آنها داشته است و  به تدریج گسترش یافته اند. در واقع ،6 گونه از مارهای سمی و 11 گونه از مارهای غیرسمی که در دشت ها و جنگل های نسبتاً خنک ناحیۀ خزر و آذربایجان یافت می شوند، به مناطق وسیع جنگلی و استپ های مرطوب اروپای معتدل و آسیا تعلق دارند .

  
درباره ی برنامه پیشگیری از گزش جانوران زهری بیش تر بدانیم:  
 
ردیف عنوان دانلود
1 AWT IMAGEدستورالعمل برنامه پیشگیری از مار گزیدگی AWT IMAGE
2 AWT IMAGEدستورالعمل برنامه پیشگیری از عقرب گزیدگی AWT IMAGE


CAPTCHA code
دفعات مشاهده: 268 بار   |   دفعات چاپ: 23 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر