دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

پیام دکتر فربد عبادی فرد آذر؛ معاون بهداشت دانشگاه به مناسبت روز ملی زئونوز

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۷/۴/۱۳ | 
دکتر فربد عبادی فرد آذر؛ معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران، به مناسبت روز ملی زئونوز، پیامی به شرح ذیل صادر کرد.
 
13تیر ماه، روز ملی مبارزه با بیماری‌های قابل انتقال بین حیوان و انسان‌ است.
منظور از نام گذاری گروهی از بیماری های تحت عنوان بیماری مشترک انسان و دام یا همان زئونوزها ایجاد یک مسئولیت حرفه‌ای مشترک بین پزشکان و دامپزشکان است که با همکاری در زمینه تحقیقات و کنترل این بیماری ها می‌توانندگام های مؤثری در تامین بهداشت عمومی جامعه انسانی بردارند.
بیماری های قابل انتقال میان حیوان و انسان در اصل از گروه باکتری ها، ویروس ها، قارچها و انگلها هستند. مهمترین بیماری های مشترک میان انسان و دام که در کشور ما دیده می شود، می توان به تب مالت، سالک، هاری، سیاه زخم، کیست هیداتیک و تب خونریزی دهنده کریمه کنگو اشاره کرد. از طرفی دیگر به دلایل مختلف، خطر ورود بیماری های دیگر مانند جنون گاوی، تب دره ریفت، آنفلوانزای پرندگان و... را نباید نادیده گرفت.

بر اساس گزارشات سازمان جهانی بهداشت، از میان 1709 عامل بیماریزا، 832 عامل(49%) از حیوانات به انسان منتقل می شود. به دلیل استفاده های مکرر از فرآورده های دامی در طی روز، احتمال ابتلا به بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان بالاست. از میان 156 بیماری نوپدید شناخته شده در انسان، 114 مورد آن (73%) از حیوانات به انسان منتقل می شود.
خطر بیماری های قابل انتقال میان حیوان و انسان در ایران، با وجود کشورهای آلوده در همسایگی ما که برخی از آنها از ثبات سیاسی لازم هم برای برخورداری از نظام سلامت مناسب محرومند، بیشتر است. جدا از وضعیت عمومی سلامت در کشورهای همسایه، قاچاق دام از مرزهای کشورهای همسایه نیز موجب افزایش بیماری سیاه زخم در برخی مناطق مرزی کشور شده است. برای مقابله با بیماری های قابل انتقال میان حیوان و انسان، واکسیناسیون دام و آزمایش از دامها صورت می گیرد و در مواردی که لازم باشد حیوان های آلوده کشتار یا معدوم می شوند و برای کشتار آنها به دامداران غرامت پرداخت می شود. استفاده روزانه و گسترده از فرآورده های دامی، در دسترس نبودن واکسن قابل قبول برای پیشگیری از ابتلا موارد انسانی و حتی حیوانی، اهمیت مقابله با این بیماریها را نمایان تر می کند.
انسان سالم نقش اساسی و پایه ای در سلامت جامعه بشری دارد؛ موضوعی که پایه گذار تمام پیشرفت ها و تمدنهای بشری بوده است. بیماری های قابل انتقال میان انسان و حیوان، فصل مشترک 2 حرفه پزشکی و دامپزشکی است که از نظر حفظ سلامت و بهداشت جوامع انسانی و دامی دارای اهمیت بسزایی است. نام این دسته از بیماری ها نمایانگر مسئولیت مشترک و خطیری است که به طور مشترک به عهده پزشکان و دامپزشکان در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان این گونه بیماری هاست. این بیماری ها علاوه بر وارد آوردن خسارات سنگیـن اقتصـادی بـه دلیـل از میان رفتن دامهای بیمار، سلامتی انسان را نیز تهدید می کنند. برای مبارزه و کنترل این بیماری ها، سازمان های مختلفی دخالت دارند. به جز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان دامپزشکی باید به وزارت جهاد کشاورزی، وزارت کشور و سازمان حفاظت محیط زیست نیز اشاره کرد. جز با همکاری و هماهنگی این نهادها، نمی توان امیدی به مبارزه با این نوع بیماری ها داشت.

با توجه به لزوم هماهنگی های بین بخشی و نقش آگاهی مردم و مسئولین و در جهت دستیابی به اهدافی نظیر: حساس کردن جامعه، کادر بهداشت و درمان و ارگانهای مختلف نسبت به بیماریها؛ ارتقای هماهنگی بین بخشی بین ارگانها و نهادهای مختلف درگیر در امر مبارزه با بیماریهای مشترک؛ ارتقای سطح آگاهی مردم و گروه های شغلی خاص و مسئولین در خصوص این بیماری ها؛ تغییر نگرش مردم و مسئولین و مشارکت آنها در برنامه های کنترل و ایجاد تعهد سیاسی در مقامات به منظور حمایت بیشتر دستگاههای اجرایی، پیشنهاد اختصاص یک روز در جلسه شورای هماهنگی مبارزه با بیماریهای قابل انتقال بین حیوان و انسان مطرح و به تصویب رسید. که به دنبال آن پس از طی مراحل قانونی و با پیگیریهای فراوان موضوع در شورای فرهنگ عمومی کشور تصویب و در تقویم سال ۸۳ منظور گردید.
امیدوارم با هماهنگی های بیشتر، بین دستگاه هایی که نقش مؤثری در کنترل این بیماریها دارند. شاهد کنترل مطلوب زئونوز در کشور و بالتبع آن، ارتقای سطح سلامت ایرانیان باشیم. در پایان نکات مهمی که مورد نیاز همگان است، جلب می کنم.

  مهمترین و مطرح ترین بیماریهای زئونوز:
لیشمانیوزها (ازجمله سالک و کالاآزار)- تب مالت - تب کریمه کنگو- تب دنگ – سیاه زخم – هاری وحیوان گزیدگی– لپتوسپیروزیس - کیست هیداتید – مشمشه – توکسوپلاسموز و جنون گاوی(vcjd) است .

اهمیت بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوان:
  • وجود مخازن و ناقلین و عوامل بیماری زای متعدد.
  • خطر انتقال بیمارستانی (تب خونریزی دهنده کریمه کنگو).
  • توانایی ایجاد اپیدمی (سالک، تب مالت).
  • وجودعوامل ایجادکننده مختلف و تظاهرات بالینی متعدد.
  • مرگ و میر100 %در برخی موارد (هاری، سیاه زخم ریوی).
  • استفاده روزانه و گسترده از فرآورده های دامی
  • توانایی آلودگی در گونه های مختلف حیوانات
  • سهولت تماس با دامها و سایر حیوانات
  • ایجاد عفونتهای مزمن و بدون علامت در حیوانات (سالمونلا، اکینوکوک، توکسوکارا، توکسوپلاسما و .... )
  • آلودگی وسیع حیوانات اهلی و وحشی
  • وجود بند پایان به عنوان ناقل و مخزن برخی از این بیماریها
  • در دسترس نبودن واکسن قابل قبول برای پیشگیری از ابتلا موارد انسانی و حتی حیوانی
 مشکلات ریشه کنی زئونوزها:
۱- تعدد میزبان ها (پرندگان و دام های اهلی و وحشی)
۲- وفور ناقلین (بندپایان...)
۳-تعدد راه های انتقال (آب، خاک، موجودات زنده، غذا و...)
۴- هزینه بالای ریشه کنی
۵- بروز بیماری های جدید (بازپدید و نوپدید)
۸- توانایی آلودگی در گونه های مختلف حیوانات
۹- سهولت تماس با دامها و سایر حیوانات
۱۰- ایجاد عفونتهای مزمن و بدون علامت در حیوانات (سالمونلا، اکینوکوک، توکسوکارا، توکسوپلاسما و .... )
۱۱- آلودگی وسیع حیوانات اهلی و وحشی
۱۲- وجود بند پایان به عنوان ناقل و مخزن برخی از این بیماریها
۱۳- در دسترس نبودن واکسن قابل قبول برای پیشگیری از ابتلا موارد انسانی و حتی حیوانی

 عوامل تشدید کننده خطر بیماری های زئونوز:
  • جابجایی جمعیت های انسانی
  • جابجایی جمعیت های حیوانی
  • تغییرات آب و هوایی
  • محصولات تهیه شده از حیوانات
  • تغییرات محیطی
  • نظام پیچیده تجارت بین المللی مواد غذایی
  • حیوانات وحشی
  • استفاده از سموم و آنتی بیوتیک ها
پیشگیری از بیماریهای مشترک انسان و حیوان (زئونوز) :
مهمترین راه پیشگیری از بیماریهای زئونوز، افزایش آگاهی مردم درخصوص این بیماریها، از طریق آموزش : راه های ابتلا، روش های پیشگیری، علائم بیماری و درمان است.
همچنین به علت ماهیت بیماری (وجود ناقل حیوانی) نیاز به هماهنگی های برون بخشی منسجم نیز دارد. (هماهنگی با دامپزشکی، نیروی انتظامی، شهرداری، محیط زیست و... .)

آموزش در موارد ذیل از اهمیت بالایی برخوردار است:
  • رعایت بهداشت فردی (خصوصا شستن دستها )
  • چگونگی برخورد صحیح و حفاظت شده با حیوانات اهلی 
  • چگونگی رعایت بهداشت فردی و غذایی در پروسه خرید، نگهداری و طبخ مواد غذایی (گوشت، لبنیات، سبزیجات و ...)
  • چگونگی مواجهه با لاشه مشکوک حیوانات
  • رعایت احتیاطات استاندارد در رابطه با موارد مشکوک بیماریهای واگیر
 
دکتر فربد عبادی فرد آذر
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران
 
 
 


CAPTCHA code
دفعات مشاهده: 81 بار   |   دفعات چاپ: 9 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر